| Wyszukiwarka | Przydatne linki | Pytania i odpowiedzi | Kompendium wiedzy | Doradcy zawodowi |

Wybieram zawód dla siebie

Informator o szkolnictwie branżowym na terenie Częstochowy i powiatów: częstochowskiego, kłobuckiego, lublinieckiego, myszkowskiego
(rok szkolny 2019/2020)


Kompendium wiedzy nt. szkolnictwa branżowego opracowane przez pracowników Kuratorium Oświaty w Katowicach Delegatura w Częstochowie

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Prawo oświatowe (Dz.U. z 2018 r. poz. 996 ze zm.)

Ustawa z dnia 7 września 1991 r. o systemie oświaty (Dz.U. z 2018 r. poz. 1457 ze zm.)

Ustawa z dnia 22 listopada 2018 r. o zmianie ustawy - Prawo oświatowe, ustawy o systemie oświaty oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2018 r. poz. 2245)

Ustawa z dnia 14 grudnia 2016 r. Przepisy wprowadzające ustawę - Prawo oświatowe (Dz.U. z 2017 r. poz. 60 ze zm.) Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 13 marca 2017 r. w sprawie klasyfikacji zawodów szkolnictwa zawodowego (Dz.U. z 2017 r. poz. 622); dotyczy obecnych klas II i III w branżowych szkołach I stopnia oraz obecnych klas II, III i IV w technikach) Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 15 lutego 2019 r. w sprawie ogólnych celów i zadań kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego oraz klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego (Dz.U. z 2019 r. poz. 316); przepisy rozporządzenia stosuje się począwszy od roku szkolnego 2019/2020 w:

  • klasie I branżowej szkoły I stopnia, z dniem 1 września 2019 r. lub z dniem 1 lutego 2020 r.,
  • semestrze I szkoły policealnej,
  • klasie I dotychczasowego czteroletniego technikum,
  • klasie I pięcioletniego technikum.

Typy szkół w polskim systemie oświaty określa art. 18 ustawy - Prawo oświatowe, zgodnie z którym szkoły publiczne i niepubliczne szkoły ponadpodstawowe dzielą się na następujące typy:

  • pięcioletnie technikum,
  • trzyletnią branżową szkołę I stopnia,
  • trzyletnią szkołę specjalną przysposabiającą do pracy,
  • trzyletnią szkołę specjalną przysposabiającą do pracy (przeznaczoną wyłącznie dla uczniów z niepełnosprawnością intelektualną w stopniu umiarkowanym lub znacznym oraz dla uczniów z niepełnosprawnościami sprzężonymi),
  • dwuletnią branżową szkołę II stopnia,
  • szkołę policealną dla osób posiadających wykształcenie średnie lub wykształcenie średnie branżowe, o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku.
Absolwenci szkół podstawowych od 1 września 2019 r. mogą kontynuować naukę w szkołach ponadpodstawowych :
  • czteroletnim liceum ogólnokształcącym,
  • pięcioletnim technikum,
  • trzyletniej branżowej szkole I stopnia.
Natomiast absolwenci obecnego gimnazjum będą uczyć się w szkołach ponadpodstawowych, gdzie będą dla nich tworzone klasy pierwsze:
  • trzyletniego liceum ogólnokształcącego,
  • czteroletniego technikum,
  • trzyletniej branżowej szkole I stopnia.

W szkole podstawowej, liceum ogólnokształcącym, technikum, branżowej szkole I stopnia, szkole specjalnej przysposabiającej do pracy oraz w szkołach artystycznych kształcenie będzie odbywać się w formie dziennej, a w branżowej szkole II stopnia i szkole policealnej w formie dziennej, stacjonarnej lub zaocznej.
W szkole dla dorosłych kształcenie będzie odbywać się w formie stacjonarnej lub zaocznej (dotyczy ośmioletniej szkoły podstawowej dla dorosłych oraz liceum ogólnokształcącego dla dorosłych).

Kształcenie w formie dziennej będzie prowadzone przez 5 dni w tygodniu (lub przez 6 dni w tygodniu w szczególnych przypadkach określonych w przepisach prawa oświatowego).
Kształcenie w formie stacjonarnej będzie prowadzone przez 3 dni w tygodniu (lub 4 dni w tygodniu w szczególnych przypadkach określonych w przepisach prawa oświatowego).
Kształcenie w formie zaocznej będzie odbywać się co 2 tygodnie przez 2 dni (lub co tydzień przez 2 dni w szczególnych przypadkach określonych w przepisach prawa oświatowego).

Szkoły prowadzące kształcenie zawodowe to szkoły kształcące w zawodach określonych w klasyfikacji zawodów szkolnictwa branżowego:
  • pięcioletnie technikum,
  • trzyletnia branżowa szkoła I stopnia,
  • dwuletnia branżowa szkoła II stopnia,
  • szkoła policealna dla osób posiadających wykształcenie średnie lub wykształcenie średnie branżowe, o okresie nauczania nie dłuższym niż 2,5 roku.

Kształcenie w zawodach szkolnictwa branżowego będzie realizowane również na kwalifikacyjnych kursach zawodowych oraz na kursach umiejętności zawodowych prowadzonych przez podmioty do tego uprawnione.

Obecnie klasyfikacja zawodów szkolnictwa zawodowego, a od 1 września 2019 r. klasyfikacja zawodów szkolnictwa branżowego, określa zawody, w których kształcą szkoły.
Stosowana obecnie klasyfikacja zawodów szkolnictwa zawodowego wskazuje m.in. nazwy zawodów, przypisane im symbole cyfrowe oraz nazwy kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie.

Nowa klasyfikacja zawodów szkolnictwa branżowego wprowadzi zmiany w zakresie funkcjonujących w szkołach zawodów i będzie stosowana począwszy od roku szkolnego 2019/2020 w:

  • klasie I branżowej szkoły I stopnia,
  • semestrze I szkoły policealnej,
  • klasie I dotychczasowego czteroletniego technikum,
  • klasie I pięcioletniego technikum.

Klasyfikacja zawodów szkolnictwa branżowego będzie stosowana począwszy od roku szkolnego 2020/2021 w semestrze I branżowej szkoły II stopnia.

Zawody szkolnictwa branżowego przyporządkowano do następujących branż:

  • branża audiowizualna (AUD),
  • branża budowlana (BUD),
  • branża ceramiczno-szklarska (CES),
  • branża chemiczna (CHM),
  • branża drzewno-meblarska (DRM),
  • branża ekonomiczno-administracyjna (EKA),
  • branża elektroenergetyczna (ELE),
  • branża elektroniczno-mechatroniczna (ELM),
  • branża fryzjersko-kosmetyczna (FRK),
  • branża górniczo-wiertnicza (GIW),
  • branża handlowa (HAN),
  • branża hotelarsko-gastronomiczno-turystyczna (HGT),
  • branża leśna (LES),
  • branża mechaniczna (MEC),
  • branża mechaniki precyzyjnej (MEP),
  • branża metalurgiczna (MTL),
  • branża motoryzacyjna (MOT),
  • branża ochrony i bezpieczeństwa osób i mienia (BPO),
  • branża ogrodnicza (OGR),
  • branża opieki zdrowotnej (MED),
  • branża poligraficzna (PGF),
  • branża pomocy społecznej (SPO),
  • branża przemysłu mody (MOD),
  • branża rolno-hodowlana (ROL),
  • branża rybacka (RYB),
  • branża spedycyjno-logistyczna (SPL),
  • branża spożywcza (SPC),
  • branża teleinformatyczna (INF),
  • branża transportu drogowego (TDR),
  • branża transportu kolejowego (TKO),
  • branża transportu lotniczego (TLO),
  • branża transportu wodnego (TWO).

W ramach poszczególnych branż wyodrębniono zawody i kwalifikacje. W każdym zawodzie wydzielono co najmniej jedną kwalifikację. Jeżeli w technikum wyodrębniono dwie kwalifikacje w jednym zawodzie oznacza to, że uczeń w czasie nauki w szkole będzie musiał przystąpić do egzaminów w dwóch kwalifikacjach.

Uczniowie podejmujący kształcenie zawodowe będą realizowali podstawę programową kształcenia ogólnego, różną dla absolwentów szkoły podstawowej i gimnazjum oraz kształcenia w zawodach szkolnictwa branżowego w zakresie kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie.

Podstawa programowa kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego została podzielona na jednostki efektów kształcenia właściwe dla kwalifikacji wyodrębnionej zawodzie oraz jednostki efektów kształcenia obejmujące:

  • bezpieczeństwo i higienę pracy,
  • język obcy zawodowy,
  • kompetencje personalne i społeczne,
  • organizację pracy małych zespołów (wyłącznie dla zawodów nauczanych na poziomie technika),
  • prowadzenie działalności gospodarczej.

Realizacja podstawy programowej kształcenia w zawodzie będzie obejmowała naukę zawodu w pracowniach szkolnych i/lub u pracodawców.

Praktyczna nauka zawodu uczniów jest organizowana przez szkołę.
Praktyczna nauka zawodu młodocianych pracowników jest organizowana przez pracodawcę, który zawarł z nimi umowę o pracę w celu przygotowania zawodowego.

Praktyczna nauka zawodu jest organizowana w formie zajęć praktycznych, a w technikum i szkole policealnej także w formie praktyk zawodowych.

Statut szkoły określa:

  • szczegółową organizację praktycznej nauki zawodu,
  • organizację pracowni szkolnych, w szczególności pracowni ćwiczeń praktycznych, pracowni symulacyjnych oraz warsztatów szkolnych dla realizacji zajęć praktycznych (jeżeli szkoła takie pracownie i warsztaty posiada).

Praktyczna nauka zawodu może odbywać się:

  • u pracodawców lub w indywidualnych gospodarstwach rolnych, zapewniających rzeczywiste warunki pracy,
  • w centrach kształcenia zawodowego,
  • warsztatach szkolnych,
  • pracowniach szkolnych,
  • placówkach kształcenia ustawicznego.

Praktyczna nauka zawodu może być realizowana również za granicą na podstawie stosownych umów lub porozumień zawieranych przez szkoły, jednostki samorządu terytorialnego i organy administracji rządowej.

Praktyczna nauka zawodu odbywa się na podstawie umowy zawartej pomiędzy szkołą a podmiotem realizującym praktyczną naukę zawodu.

Szkoła kierująca uczniów na praktyczną naukę zawodu:

  • nadzoruje realizację programu praktycznej nauki zawodu,
  • współpracuje z podmiotem przyjmującym uczniów na praktyczną naukę zawodu,
  • zapewnia ubezpieczenie uczniów od następstw nieszczęśliwych wypadków,
  • akceptuje wyznaczonych instruktorów praktycznej nauki zawodu i opiekunów praktyk zawodowych lub wyznacza do prowadzenia praktycznej nauki zawodu nauczycieli praktycznej nauki zawodu,
  • zwraca uczniom odbywającym praktyczną naukę zawodu w miejscowościach poza ich miejscem zamieszkania i poza siedzibą szkoły, mającym możliwość codziennego powrotu do miejsca zamieszkania lub siedziby szkoły, równowartość kosztów przejazdów środkami komunikacji publicznej, z uwzględnieniem ulg przysługujących uczniom,
  • zapewnia uczniom odbywającym praktyczną naukę zawodu w miejscowościach poza siedzibą szkoły, do których codzienny dojazd nie jest możliwy, nieodpłatne zakwaterowanie i opiekę oraz ryczałt na wyżywienie w wysokości nie niższej niż 40 % diety przysługującej pracownikowi zatrudnionemu w państwowej lub samorządowej jednostce sfery budżetowej z tytułu podróży służbowej na obszarze kraju,
  • przygotowuje kalkulację ponoszonych przez szkołę kosztów realizacji praktycznej nauki zawodu, w ramach przyznanych przez organ prowadzący środków finansowych.

Podmioty przyjmujące uczniów lub młodocianych na praktyczną naukę zawodu:

  • zapewniają warunki materialne do realizacji praktycznej nauki zawodu, a w szczególności:
    • stanowiska szkoleniowe wyposażone w niezbędne urządzenia, sprzęt, narzędzia, materiały i dokumentację techniczną, uwzględniające wymagania bezpieczeństwa i higieny pracy,
    • odzież, obuwie robocze i środki ochrony indywidualnej oraz środki higieny osobistej przysługujące pracownikom na danym stanowisku pracy,
    • pomieszczenia do przechowywania odzieży i obuwia roboczego oraz środków ochrony indywidualnej,
    • nieodpłatne posiłki profilaktyczne i napoje przysługujące pracownikom na danym stanowisku pracy, zgodnie z przepisami w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów,
    • dostęp do urządzeń higieniczno-sanitarnych oraz pomieszczeń socjalno-bytowych,
  • wyznaczają odpowiednio nauczycieli, instruktorów praktycznej nauki zawodu oraz opiekunów praktyk zawodowych,
  • zapoznają uczniów lub młodocianych z organizacją pracy, regulaminem pracy, w szczególności w zakresie przestrzegania porządku i dyscypliny pracy, oraz z przepisami i zasadami bezpieczeństwa i higieny pracy,
  • nadzorują przebieg praktycznej nauki zawodu,
  • sporządzają, w razie wypadku podczas praktycznej nauki zawodu, dokumentację powypadkową,
  • współpracują ze szkołą lub z pracodawcą,
  • powiadamiają szkołę lub pracodawcę o naruszeniu przez ucznia lub młodocianego regulaminu pracy.

Pracodawca zatrudniający młodocianych w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu, kierujący ich na dokształcanie teoretyczne do branżowej szkoły I stopnia zgodnie z przepisami wydanymi na podstawie art. 191 § 3 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. - Kodeks pracy, ustala z dyrektorem szkoły:

  • zakres kształcenia zawodowego zapewnianego przez szkołę i pracodawcę, wynikający z programu nauczania zawodu,
  • liczbę dni w tygodniu, w których zajęcia praktyczne odbywają się u pracodawcy,
  • sposób monitorowania przez każdą ze stron realizacji programu nauczania zawodu.

Powyższe ustalenia stanowią załącznik do umowy o pracę w celu przygotowania zawodowego odbywanego w formie nauki zawodu.

Uczniowie technikum i uczniowie branżowej szkoły I stopnia niebędący młodocianymi pracownikami mogą w okresie nauki odbywać staż uczniowski w zawodzie, w którym się kształcą. Jest to nowa możliwość pracy w rzeczywistych warunkach stworzona w celu ułatwienia uzyskiwania doświadczenia i nabywania umiejętności praktycznych niezbędnych do wykonywania pracy. Staż realizowany jest na podstawie umowy o staż uczniowski. Staż uczniowski może odbywać się również w okresie ferii letnich lub zimowych.
Dyrektor szkoły może zwolnić ucznia, który odbył staż uczniowski, z obowiązku odbycia praktycznej nauki zawodu w całości lub w części.

Egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie jest formą oceny poziomu opanowania wiadomości i umiejętności z zakresu jednej kwalifikacji wyodrębnionej w zawodzie, ustalonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego. W każdym zawodzie wyodrębniono co najmniej jedną kwalifikację. Jeżeli w technikum wyodrębniono dwie kwalifikacje w jednym zawodzie oznacza to, że uczeń w czasie nauki w szkole będzie musiał przystąpić do egzaminów w dwóch kwalifikacjach.

Egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie jest przeprowadzany na podstawie wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego. Do egzaminu zawodowego przystępują:

  • uczniowie branżowych szkół I stopnia niebędący młodocianymi pracownikami,
  • uczniowie będący młodocianymi pracownikami zatrudnionymi w celu przygotowania zawodowego u pracodawcy niebędącego rzemieślnikiem,
  • uczniowie techników,
  • słuchacze branżowych szkół II stopnia i szkół policealnych.

Dyrektor szkoły informuje uczniów i słuchaczy o obowiązku przystąpienia do egzaminu zawodowego odpowiednio w danym roku szkolnym lub danym semestrze. Egzamin potwierdzający kwalifikacje w zawodzie składa się z części pisemnej i części praktycznej.

Dla wybranych kwalifikacji wyodrębnionych w zawodach zadania egzaminacyjne w części praktycznej egzaminu zawodowego będą jawne i udostępnione do publicznej wiadomości.

Uczeń posiadający orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego wydane ze względu na niepełnosprawność, który kształci się w zawodzie, dla którego przewidziano zawód o charakterze pomocniczym, może przystąpić do egzaminu zawodowego na podstawie wymagań określonych w podstawie programowej kształcenia w zawodzie szkolnictwa branżowego dla:

  • zawodu, w którym się kształci

lub

  • zawodu o charakterze pomocniczym przewidzianego dla zawodu, w którym się kształci.

Uczeń w czasie nauki będzie przystępował do co najmniej jednego egzaminu zawodowego. Jeżeli go zda, to uzyska certyfikat kwalifikacji zawodowej. Jeżeli w zawodzie wyodrębniono dwie kwalifikacje, to uczeń będzie zdawał dwa egzaminy zawodowe w czasie nauki. Dyplom zawodowy otrzyma po ukończeniu szkoły i uzyskaniu certyfikatów kwalifikacji zawodowych dla wszystkich kwalifikacji wyodrębnionych w zawodzie. Przystąpienie ucznia do egzaminów zawodowych będzie obowiązkowe, ponieważ będzie to warunek konieczny do promocji do klasy wyższej i ukończenia szkoły.